Zwierzęta

Osiem zwierząt, które da się zobaczyć naprawdę

Indonezja ma 17% wszystkich gatunków ptaków i 12% ssaków świata, a linia Wallace’a dzieli ją na dwie zupełnie różne krainy zoologiczne. Poniżej zwierzęta, do których da się dojechać w rozsądnym czasie — z parkiem, sezonem i zasadami, których trzeba przestrzegać.

Gatunków ssaków: 720
Gatunków ptaków: 1 700+
Endemitów: połowa ssaków
Parków narodowych: 54

Waran z Komodo

Zagrożony

Varanus komodoensis

Największa jaszczurka świata i jedyny żyjący przedstawiciel starożytnej linii. Poluje na jelenie i dziki, a jego ugryzienie jest jadowite — nie z powodu bakterii, jak długo sądzono, a z powodu gruczołów jadowych w żuchwie. Populacja to około 3 300 osobników, z czego większość na Komodo i Rincie. Samce walczą o terytorium, stojąc na tylnych łapach jak zapaśnicy.

Gdzie: Komodo, Rinca, Padar, zachodnie Flores
Park: Park Narodowy Komodo
Kiedy: Kwiecień–listopad
Rozmiar: do 3 m, 70 kg

Orangutan

Krytycznie

Pongo abelii i Pongo pygmaeus

Dwa gatunki, oba ginące: na Sumatrze zostało około 13 800 osobników, na Borneo około 57 tysięcy. Orangutan to jedyny wielki człowiek owadny Azji i najcięższe zwierzę, które sprawnie porusza się po drzewach. Samce sumatrzańskie mają charakterystyczne „policzki” i wydają długi, niski zawołanie słyszalne z kilometra — to znak terytorialny. Młode zostają z matką osiem lat, najdłużej ze wszystkich małp.

Gdzie: Bukit Lawang (Sumatra), Tanjung Puting (Kalimantan)
Park: Gunung Leuser / Tanjung Puting
Kiedy: Czerwiec–wrzesień
Rozmiar: 1,2–1,5 m, 30–90 kg

Nosacz sundajski

Zagrożony

Nasalis larvatus

Endemit Borneo i najlepszy pływak wśród naczelnych — ma błony między palcami i nurkuje na kilka metrów. Żyje w grupach haremowych nad rzekami, gdzie wieczorem siedzi na drzewach przy wodzie. Samiec ma wielki, zwisający nos, który według badań działa jak komora rezonansowa wzmacniająca głos. Widok stada przechodzącego przez korony jest jednym z najlepszych w Azji.

Gdzie: Mangrowce Borneo: Tanjung Puting, Sungai Kinabatangan
Park: Tanjung Puting
Kiedy: Czerwiec–wrzesień, o świcie
Rozmiar: do 75 cm, 20 kg

Wyrak (tarsjusz)

Różne

Tarsius

Oczy wyrakа są większe niż jego mózg i nieruchome — żeby spojrzeć w bok, obraca głowę o 180 stopni. Skacze na 3 metry między drzewami i poluje wyłącznie na zwierzęta: owady, jaszczurki, małe węże. Na Sulawesi żyje kilkanaście endemicznych gatunków, a nowe wciąż są opisywane. W Tangkoko przewodnicy prowadzą do stanowisk o 17:30 i po ciemku, z latarkami — nie wolno błyskać im w oczy.

Gdzie: Sulawesi, Tangkoko, Bohol (Filipiny)
Park: Tangkoko Batuangus
Kiedy: Cały rok, o zmierzchu
Rozmiar: 10–15 cm, 100–150 g

Manta olbrzymia

Zagrożona

Mobula birostris

Największa płaszczka świata, filtrująca wodę przez skrzela jak rekin wielorybi. Manty odwiedzają „stacje czyszczenia”, gdzie małe ryby usuwają im pasożyty ze skóry — dlatego można je tam obserwować godzinami. Każda ma niepowtarzalny wzór plam na brzuchu, po którym naukowcy je identyfikują. Nie wolno ich dotykać ani podpływać zbyt blisko: stres powoduje u nich choroby skóry.

Gdzie: Nusa Penida, Komodo (Manta Point), Raja Ampat
Park: Komodo / Raja Ampat
Kiedy: Nusa Penida cały rok, Raja Ampat październik–kwiecień
Rozmiar: rozpiętość do 7 m

Rekin wielorybi

Zagrożony

Rhincodon typus

Największa ryba na świecie, żywiąca się planktonem. W Zatoce Cenderawasih rekiny wielorybie gromadzą się przy platformach rybackich wiosek — od pokoleń podpływają tam, gdzie rybacy wyrzucają resztki. To jedno z niewielu miejsc, gdzie można z nimi pływać bez łodzi turystycznych goniących zwierzę. Warto wybrać operatora, który przestrzega limitu 3 osób w wodzie i 3 metrów odległości.

Gdzie: Cenderawasih (Papua), Talisayan (Kalimantan), Gorontalo
Park: Teluk Cenderawasih
Kiedy: Październik–kwiecień
Rozmiar: do 12 m, 20 ton

Cendrawasih (ptak raju)

Różne

Paradisaeidae

Nowa Gwinea ma ponad 40 gatunków ptaków raju, z których większość żyje w Indonezji. Samce mają pióra przekształcone w wachlarze, wstęgi i „anteny”, a ich toki trwają godzinami. Najsłynniejszy — cendrawasih merah — był kiedyś w Europie sprzedawany jako „ptak bez nóg”, bo miejscowi handlarze obcinali im nogi. Oglądanie toków wymaga przewodnika i wyjścia o 4:30; w Arfak robi się to z hides (czat) przy stanowiskach.

Gdzie: Arfak, Waigeo, Raja Ampat, Vogelkop
Park: Arfak Mountains / Waigeo
Kiedy: Czerwiec–wrzesień, o 5:30
Rozmiar: 15–110 cm

Żółw zielony

Zagrożony

Chelonia mydas

W Indonezji żyje sześć z siedmiu gatunków żółwi morskich. Żółw zielony składa jaja na tych samych plażach, na których się wykluł, często po 20 latach. Na Jawie, w Pangumbahan, działa najstarszy w kraju ośrodek ochrony: za opłatą można wypuścić młode o 17:00. Najlepsze snorkelingowe spotkania są w Derawan i na Gili Meno — przy zachowaniu dystansu i bez dotykania skorup.

Gdzie: Derawan, Gili, Bunaken, Pangumbahan (Jawa)
Park: Derawan / Bunaken
Kiedy: Cały rok; składanie jaj w nocy
Rozmiar: do 1,5 m, 200 kg

Trudne do zobaczenia

Trzy zwierzęta, których nie zobaczysz w dwa tygodnie

Nosorożec jawajski, tygrys sumatrzański i anoa istnieją, ale spotkanie z nimi wymaga ekspedycji, pozwoleń i szczęścia. Wymieniamy je dlatego, że przewodniki obiecują je nagminnie, a potem sprzedają trekking, na którym nie ma szans ich zobaczyć.

Nosorożec jawajski
Park Narodowy Ujung Kulon
Około 76 osobników — cała populacja świata w jednym parku na zachodnim skraju Jawy. Wstęp ograniczony, wymagana zgoda parku i przewodnik; szanse na spotkanie minimalne.
Tygrys sumatrzański
Gunung Leuser, Kerinci Seblat
Około 400 osobników w całym parku. Prawdopodobieństwo zobaczenia w ciągu dwutygodniowego treku: bliskie zeru. Ślady i zdjęcia z fotopułapek — owszem.
Anoa i babirussa
Sulawesi
Endemity Sulawesi, aktywne o świcie w gęstym lesie. Największe szanse w parkach Lore Lindu i Bogani Nani Wartabone, ale to nie są trasy komercyjne.

Zasady

Jak patrzeć, żeby nie zaszkodzić

Nie karm. Orangutany karmione przez ludzi tracą umiejętność szukania pokarmu i stają się agresywne. Dotyczy to też małp w Ubud i na Komodo.
Zachowaj dystans. 10 metrów od naczelnych, 3 metry od mant i rekinów wielorybich. Przewodnik, który podpływa bliżej, łamie prawo parku.
Nie dotykaj i nie stój na koralach. Jedno muśnięcie płetwą niszczy strukturę, która rosła 50 lat. Używaj boi i nie kotwicz na rafie.
Wybieraj operatorów z licencją. Na Komodo ranger jest obowiązkowy; w Bukit Lawang pytaj przewodnika o kartę. W Tangkoko i Arfak działa system przewodników lokalnych, który realnie finansuje ochronę.
Bez flasha. Wyraki oślepia się latarką na sekundę — przewodnicy używają światła czerwonego. Na tokach ptaków raju nie wolno używać lampy błyskowej.